Ana sayfa Hastalıklar Parkinson Hastalığı Nedir? – Belirtileri, Tedavisi, Evreleri ve Parkinsonizm

Parkinson Hastalığı Nedir? – Belirtileri, Tedavisi, Evreleri ve Parkinsonizm

315
Parkinson Hastalığı Nedir
Parkinson Hastalığı Nedir

Parkinson Hastalığı Nedir?

Parkinson hastalığı, beynin dopamin üreten bölgesini etkileye nörodejeneratif hastalık türüdür.

Parkinson hastalığı nedir sorusuna tıp tarafından verilen cevap budur, ancak bu tanımın hastalığın ne kadar ciddi bir hastalık olduğunu anlatmak için yeterli olduğunu düşünmüyoruz.

Bu hastalığı daha iyi anlamak için derinlemesine işlememiz gerekir. Bu yüzden isterseniz ilk olarak hastalığın tarihinden başlayalım, ardından nasıl bir hastalık olduğunu görelim.

Parkinson hastalığı nedir ne değildir kısaca anlattık, şimdi biraz detaya inelim.

Parkinson Hastalığı Nedir? – Ne Demek?

Parkinson hastalığı adını Dr. James Parkinson’dan alır. Tıp kitaplarında bu hastalığın tanımı ilk kez o yapmıştır, ancak bu hastalığın yakın zamanlarda çıktığı anlamına gelmez.

Orta çağda bu hastalığa sahip olan insanların içine şeytan girdiğine inanılırdı ve bundan dolayı hastaların bazıları cadı olduklarına inandıklarından dolayı çarmıhta yakılmıştır. Yine de bu hastalık orta çağdan daha da eski zamanlara dayanıyor.

Tarihte görülen ilk parkinson hastalığı tasviri belki inanmayacaksınız ama mağara adamları tarafından duvar resimleri yoluyla yapılmıştır. Taş devrinden sonra hastalığa dair bulunabilecek en eski izler ise mısırlıların hiyeroglif içinde rastlanmaktadır. Uzun lafın kısası bu hastalığın tarihi insanlık tarihi kadar eskidir ve hafife alınmamalıdır.

Peki tam olarak parkinson hastalığı nedir? Bu hastalıktan muzdarip isek vücudumuzda ne gibi değişiklikler görülür?

Üstte bulunan parkinson hastalığı nedir kısmında da bahsettiğimiz gibi hareket kabiliyetimizi zorlaştıran hatta elimizden alan bir hastalıktır. Bunun sebebi ise hastalığın beynimizde dopamin üreten beyin hücrelerini hedef almasıdır.

Dopamin, beynimizde belli hücreler tarafından ve beynin hareket etme sinyallerini taşıyan kimyasallardır. Aynı zamanda mutluluk hormonu olarak da bilinir. Kendilerini beynimizin içindeki ulaklar olarak da düşünebilirsiniz. Dopamin sayesinde nereye gideceklerinin emrini alan kas hücreleri ise hiçbir hata olmadan istediğimiz gibi hareket eder.

Parkinson hastalığında ise dopamin üreten beyin hücreleri öldüğünden dolayı beynimizde yeteri miktarda bu kimyasal bulunmaz ve istediğimiz gibi hareket etmekte zorluk yaşamaya başlarız.

Parkinson hastalığı nedir veya ne demek sorusunu da yanıtladığımıza göre, isterseniz bir de parkinson belirtileri nelermiş bir göz atalım.

Parkinson Hastalığı Belirtileri

  • Titreme (ilk olarak ellerde görülmeye başlar)
  • Kaslarda sertlik
  • İstenilenden yavaş hareket etme
  • Yürümede zorluk
  • Denge kurmada güçlük

Hastalığa yakalandığınızda fark edeceğiniz ilk belirti titreme olacaktır. Herkes de görülmese de bu hastalıkta en sık rastlanan belirtidir. Ancak bu durum ellerinde titreme görülen herkesin parkinson hastalığına sahip olduğu anlamına gelmez.

Titremeler ilk olarak bir bacakta ya da kolda görülmeye başlar. Bazı durumlarda vücudun bir tarafında görülmeye başlandığı da olmuştur. Titremeler özellikle uyanık olduğunuzda ve hareket etmediğinizde kötüleşir. Uyurken ya da hareket ederken ise biraz rahatlama yaşanır.

Parkinson hastalığı ilerledikçe bu titremeden vücudunuzdaki bütün kaslar etkilenmeye başlar, hatta hastalık ilerlemeye başladığında tükürüğünüzü yutmakta ve konuşmakta bile zorluk çekmeye başlayabilirsiniz.

Parkinson hastalığı son evresi yaşayan hastalar yüz kaslarını hareket ettiremeyebilir ve vücut kontrollerini tamamıyla kaybedebilirler. Bazı hastalarda ise bunama (dementia) görülebilir.

Hastalarda ilk belirtiler genellikle 50 ila 60 yaşları arasında görülür. Ancak bu hastalığın sadece yaşlılarda görüldüğü anlamına gelmez. Bu da bizi bu hastalık hakkında çok sık sorulan bir soruya getiriyor: Parkinson hastalığı kaç yaşında başlar?

Aşağıda verdiğimiz tablomuzda 2017 yılında Amerika’da yapılan araştırmada bireylerin yaş aralığı ve bu yaş aralıklarında kaç kişiye parkinson hastalığı teşhisi konduğunu görebilirsiniz.

Parkinson Hastalığı Teşhisi 2017 Tablosu

Yaş AralığıParkinson Teşhisi Konan Kişi Sayısı (2017)
0-19 Yaş34
20-29132
30-39480
40-49903
50-591119
60-69637
70+189

Tablomuzdan da görebileceğiniz gibi bu hastalık için kesinlikle şu yaşta başlar ya da şu yaştan önce görülür diyemeyiz. Araştırmalar doğrultusunda söyleyebileceğimiz tek şey ise 50-60 yaş aralığındaki bireylerin bu hastalığa yakalanma riskinin yüksek olduğudur.

Aynı zamanda şu soruyu da es geçmemek gerekir: Parkinson geç yaşta görülür mü? Tablodan da görebileceğiniz gibi evet, parkinson hastalığının genç yaşta görülme ihtimali vardır.

Parkinson belirtileri hakkında konuştuğumuza göre sırada yine en çok sorulan sorulardan bir tanesi olan parkinson neden olur? sorusu geliyor. 

Parkinson Hastalığı Neden Olur?

Bu konu tıp camiasında çok fazla tartışılan bir konudur. Her ne kadar Orihoo camiası olarak elimizden gelen araştırmayı yapmış olsak da size verebileceğimiz bilgi elbette konu üzerine yıllar boyunca araştırma yapmış bir uzman doktor kadar güvenilir olmayacaktır. Bundan dolayı bizim bu soruya vereceğimiz cevap şu şekildedir;

Bu sinir hücrelerinin neden ölmeye başladıkları tam olarak bilinmemektedir. Ancak şu anda yapılan araştırmaların ışığında en çok doğru olarak kabul edilen teori ise parkinson hastalığının gen yoluyla geçmesidir. Yapılan araştırmalar ışığında birçok parkinson hastasının yakınlarından birinin bu hastalıktan muzdarip olduğu ve birçoğunda belli bir gen diziminin ortak olduğu ortaya çıkmıştır. Her ne kadar bu benzerlik görülmüş olsa da bazı hastalarda bu tür gen dizilimine hiç rastlanmayıp, yedi neslinde bir tane bile parkinson hastası olmayan vakalar da bulunmaktadır.

Kısaca bize parkinson genetik mi? diye soracak olursanız size net bir cevap veremeyiz, ancak akrabalarınızda görülmüşse her ihtimale karşı dikkatli olmanızı ve bir an önce doktora görünmenizi tavsiye ederiz.

Parkinson hastalığı nedenlerine göz gezdirdiğimize göre, parkinson teşhisi nasıl konur buna bir bakalım.

Parkinson Teşhisi Nasıl Konur?

Doktorunuz sizde bu hastalığın olduğundan şüpheleniyorsa sırasıyla şu işlemleri gerçekleştirecektir;

  • belirtileriniz hakkında sorular soracaktır,
  • hastalık geçmişinize bakacaktır,
  • nörolojik bir test yapacaktır.

Nörolojik test, beyninizde bulunan sinir hücrelerinin ne durumda olduğunu gösteren değerleri içeren bir testtir. Örneğin doktorunuz nasıl hareket ettiğinizi izler, kaslarınızın ne kadar güçlü olduğunu ve reflekslerinizin ne kadar iyi olduğunu kontrol eder. Son olarak ise ne kadar iyi gördüğünüze bakar.

Aynı zamanda size son zamanlarda nasıl hissettiğinize dair sorular da sorabilir.

Bazı durumlarda, doktorunuz belli bir süre içerisinde parkinson olup olmadığınızı anlamasına yardım edecek ilaçlar verebilir.

Ne yazık ki şunu belirtmeliyiz ki, parkinson olup olmadığını gösterebilecek hiçbir kan testi bulunmamaktadır. Fakat bazı testler belirtilere sebep olabilecek bazı hastalıklardan kaynaklanıp kaynaklanmadığına ışık tutabilir. Mesela bir MR (emar) beyninizde tümor olup olmadığını ya da inme geçirip geçirmediğinizi gösterebilir.

Parkinsonizm Nedir? – Parkinson Hastalığı Evreleri

Parkinsonizm, parkinson hastalığıyla alakalı belirtilere verilen addır.

Parkinson belirtileri ise;

  • yavaş hareket etme (bradikinezi),
  • kaslarda sertlik,
  • titreme
  • dengesizlik

olarak sıralanabilir.

Hem yukarıdaki listede hem de parkinson hastalığı nedir kısmında da okuduğunuz üzere bunlar dışında bazı hastalıklar da bu belirtilerden bir ya da daha fazlasını içerebilir.

İdiopatik parkinson, en sık rastlanan parkinsonizm çeşididir. Fakat bu hastalığın belirtilerini gösteren hastalardan %15’inin atipikal parkinsonizm olarak adlandırılan rahatsızlıklardan oluştuğu görülmektedir.

Parkinson hastalığı evreleri 5’e ayrılır. Bu evrelerin hepsini sizler için kısaca derledik. Şimdi parkinson evreleri nelermiş bir bakalım.

Birinci Evre

İlk evrelerde hastanın belirtileri günlük hayatını etkileyecek düzeye henüz ulaşmamıştır. Titreme ya da benzeri rahatsızlıklar vücudun sadece bir bölgesinde görülür. Duruşunda, yürüyüşünde ve yüz ifadelerinde değişimler görülür.

İkinci Evre

Parkinson ilerleme hızı değişiklik gösterdiği için bazı hastalar hemen bu evreye geçse bile bazıları hayatı boyunca bu evreyi asla görmez.

Birinci evrede belirtilen belirtiler daha kötü hale gelir. Yürümede problem gözükebilir ve hasta artık dik durmakta güçlük yaşayabilir. Hala günlük hayatına normal bir şekilde devam edebilir, ancak günlük işleri daha zor bir hale gelir ve daha uzun süreler alabilir.

Üçüncü Evre

Orta düzey parkinson olarak da adlandırılır. Denge kaybı ve yavaş hareket etme bu evrenin yapı taşıdır. Kendi başına yaşayabilir. Ancak giyinme ve yemek yemede sıkıntı yaşanabilir.

Dördüncü Evre

Bu evrede belirtiler artık oldukça şiddetli hale gelmiştir. Destek almadan ayakta durabilir ancak yürümek için birinin yardımına ihtiyacı vardır. Hasta artık tek başına kalamaz ve bir bakıcıya ihtiyacı vardır.

Beşinci Evre

Parkinson son evre olarak da bilinir. Belirtiler en ağır düzeye gelmiştir. Kaslardaki sertlik ayağa kalmayı ya da yürümeyi imkansız hale getirir. Hasta ya tekerlikli sandalyeye ihtiyaç duyar ya da yatalak kalır. Hasta sanrı görmeye başlayabilir.

Parkinson Hastası Kaç Yıl Yaşar?

Bu soruya verebileceğimiz net bir cevap yoktur. Fakat bu umudunuzu kaybetmeniz gerektiği anlamına gelmez.

Parkinson hastalığına sahip birçok insan doğru tedavi gördüğü sürece hayatları boyunca hastalıklarında hiçbir ilerleme görülmeden normal bir şekilde yaşayabilir. Önemli olan asla savaşmayı bırakmayıp inanmaya devam etmektir.

Hastalıkla daha önceden başa çıkmış kişilerle tanışmak ya da sizinle aynı durumu yaşayan kişilere destek olmak için Parkinson Derneği resmi web sayfasına göz atabilirsiniz.

Parkinson Tedavisi

Her ne kadar bazı siteler parkinson tedavisi bulundu diyerek haber yapsa da henüz böyle bir şey gerçekleşmemiştir.

Parkinson hastalığı tedavisi için büyük adımlar atıldığı doğrudur. Fakat henüz hastalığı kökünden yok edecek bir ilaç bulunamamıştır. Hastalığı durdurup ilerlemesini engelleyen ilaçlar bulunmakta, aşağıda bu ilaçların listesini sizlerle paylaştık.

Parkinson Tedavisi: İlaçlar

• Levodopa ve carbidopa
• Pramipexole
• Tolcapone
• Entacapone
• Rasagiline
• Selegiline
• Amantadine
• Benztropine
• Apomorphine

Yukarıda gördüğünüz ilaçlar dışında da kullanılan ilaçlar elbette bulunmaktadır, fakat bunlar en sık kullanılanlarıdır.

Bu hastalık hakkında en çok sorulan sorulardan biri de parkinson hastalığı bitkisel tedavi var mıdır? Cevap ise hem vardır hem yoktur. Vardır, çünkü bazı besinleri tüketerek hastalığınızın belirtilerini kesmeye yardımcı olabilirsiniz. Yoktur, çünkü bitkisel tedavi deyince insanların aklına her zaman ökse otu, karakızan otu gibi isimler gelmektedir.

Kısaca parkinson bitkisel tedavi için özel bir şekilde beslenmenizi gerektirecek bir durum şimdilik söz konusu değildir.

Aşağıda verdiğimiz besinler ise yukarıda bahsettiğimiz gibi parkinson hastalarına iyi gelebilecek (doktor teşhisine göre değişkenlik gösterebilir) besinlerdir.

Parkinson Tedavisi: Destekleyici Bazı Besinler

  • Antioksidan içeren meyve sebzeler (Ör: üzüm)
  • Kereviz
  • Balık
  • Domates
  • Taze sıkılmış sebze suyu (Her hangi bir sebze olabilir ama havuç önerimizdir.)
  • Et gibi proteinli besinleri sadece akşam yemeklerinde yemeniz (Artık kahvaltıda sucuklu yumurta yok.)
  • Çay

Parkinson hastalığı nedir ne değildir etraflıca işlemeye çalıştık.  İlk etapta bu yazıya göre değil de bir doktora görünerek durumunuzu öğrenmeniz faydanıza olacaktır.

Sağlıcakla kalın.


Kaynak

DrAxe

Express

MayoClinic

WebMD

ParkinsonOrg

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here